TANZANYA VE İSVİÇRE
(ZANZİBAR-ZÜRİH, Kasım 2006)

(Bu seyahati parça parça yayınlamıştım, şimdi kronolojik sıraya dizdim. Blogun şablonunu değiştirince yazılar ve fotoğraflar da biraz kaydı)

1.ZÜRİH VE DAR ES SELAM

Bu yazı için önerilen şarkı Tanzanya'nın Müzeyyen Senar'ı Bi-kidude'den

Pek çok kişi gibi benim de Tanzanya denince Afrika’da olduğu dışında bir bilgim yoktu.

Zanzibar’ın ise Freddy Mercury’nin doğum yeri olduğunu bilmekle birlikte Afrika’nın Batı kıyısında olduğunu sanıyordum.

Hürriyet'in Pazar ekinde Uğur Cebeci’nin yayınladığı fırsatlar köşesinde Swissair’ın Nairobi ve Dar Es selam’a promosyon yaptığını okuyunca önce Nairobi’ye niyetlendik.

İnternetten biraz okuyunca Nairobi yerine, daha önce adını bile duymadığımız Daresselam’a gidip, oradan Zanzibar adasına geçmenin iyi fikir olduğuna karar verdik. Biletler Zürih aktarmalı olarak kişi başı gidiş dönüş 250 Euro civarındaydı, ancak vergilerle 500’ü buldu.

18 Kasım sabahı İstanbul’a indik. Yıllar önce otostop yaparken tanıştığımız (otostop yapan bendim) arkadaşım Altuğ ’larda eşi Elmas'ın hazırladığı mükellef kahvaltıyı ettikten sonra tekrar havalimanına döndük.

İstanbul’a her gidişimizdeki gibi İstanbullulara acıdık.

Hızlı bir çekinden sonra duty free ‘den yolluk bir içki almak istedik ama Swissair Zürih aktarmalı uçuşlarında kabine sıvı almıyormuş. Esas bagajımızı da Daresselam’da almak üzere teslim etiğimizden alışveriş yapmadan geçen sefer doyamadığımız İşbankası’nın üst kattaki salonuna çıktık. Bu kez 1 saat (veya 5 votka kola) kadar vakit geçirdik.








Uçak vakitlice kalktı ve yolculuk üç saat sürdü. Yolda mozarellalı kapalı pizza gibi bir şey verdiler.

Geceyi havaalanında geçirmeyi planlamıştık. Enformasyon bürosundaki yaşlı hanıma havaalanında nerede uyuyabileceğimizi sordum. Havaalanından çıkamayan aktarmalı yolcular için odaları olduğunu, boş yer olup olmadığını soracağını söyleyip bir iki telefon etti. Bize bir kişilik iki oda bulmuş, tanesi 63 frankmış! Çift kişilik oda da 100 müş. Bedava bir yer yok mu dedim hayal kırıklığı içinde , yaşlı bayan gülümseyerek 'Zürik’de sadece gülümsemeler bedavadır!’ dedi.

Yatacak yer işini geceye bırakıp bir an önce şehre çıktık. Yolda otomatik internet makinesine 2 Euro yerine 1 YTL attım, kabul etmedi. Tren için votka kolaların da etkisi ile otomattan 2 kişilik gidiş dönüş bilet aldım, daha sonra trene binmek için bilet gerekmediğini sadece kontrolde bilet göstermek gerektiğini anımsadım , ama 23 frank (26 YTL) kredi kartımdan uçmuştu.

Yıllar önce Tıp fakültesinde genç bir talebeyken ( Mehmet Ağar antresi ) Budapeşte’ye staja giden bir arkadaş bir ay boyunca bu bilet sisteminden haberdar olmadığından, dönüşte doğu blokunda ulaşımın bedava olduğunu kantinde ballandırarak anlatmış, ertesi yıl ona inanan ve bilet almayan başka birisi daha ilk bindiği metroda 250 Forint ceza yemişti.








Zürich HB yazan trenlerin hepsi iki istasyon sonra merkeze gidiyormuş. Niyetimiz kentin meşhur İstiklal cad. muadili İstasyon cad.’ni (Bahnhof strasse) gezip dere kıyısından şöyle bir şehre bakıp dönmek.









İstasyondan çıkınca, bizi İstanbul’dan uğurlayan sevgili İşbankası’nın Zürih şubesi karşıladı, hemen yanında da orjinal bir Migros mağazası vardı. Sokaklar saat 9 olmasına karşın bomboş, dükkanlar kapalı , araba geçmiyor...

Elimizdeki, havaalanından aldığımız haritadan önce dere kıyısını sonra şehrin barlar sokağını sora sora bulduk.

Zürih (karanlıkta pek gözükmüyor da haritadan anladığımız kadarıyla) büyük bir gölün kıyısında kurulmuş . Derenin içinde botlar, teknelerle dolu yüzer iskeleler, dubalar üzerinde bir sirk, ve mavnadan dönüştürülmüş yüzen bir restoran – tiyatro var.

Suyun kıyısından yürüdük, etrafta hemen hemen sadece ellerinde bira şişeleri taşıyan 17-20 yaşlarında düşük pantolonlu, hal tavırları İzmir’deki akranlarından farksız kızlı erkekli gençler var.









Karanlık kuytularda oturanlar da az değil. Bu gruplardan etrafa esrar kokusu yayılıyor.







Mavna tiyatro- restoranda devre arasına denk geldik, dışarıda kadife tuvaletli hanımlar telefonla konuşup sigara içiyorlardı. İçeriye girdik 10 tane kadar masa, köşede sahneden oluşan bir salon. İçersi çok sıcaktı hemen çıktık, ama güzel bir ortamdı. Sokaklar bomboş ve soğuk ama ufak kafe ve restoranlarda dışardan göründüğü kadarıyla çok sıcak bir ortam var. Herkes Cumartesi gecesini şarap içerek mum ışığında sohbet ederek geçiriyor.







Sabah uçağımız erken saatte olduğundan kalma niyetimiz yok ama fiyat sorduk: Hotel Californiya’da iki kişilik oda kahvaltı 162 Frankmış
Barlar sokağını bulduk, en mostralık barın adının Kon-Tiki olduğunu görmek Thor Heyerdahl ve arkadaşlarının maceralarını daha yeni okuduğumdan beni çok heyecanlandırdı.

Sokakta içenler bizim Gazi Kadınlar sokağının aynısıydı. Hava çok soğuk olduğundan fazla takılmadık, biraz ilerde sabah uçağa bindiremeyeceğimiz sıvılarımızı tüketmek üzere Mc Donalds’ın önündeki banklara oturduk. Kısa sürede masa komşularımızla ahbap olduk. Bize İsviçre birası ikram ettiler , biz de onlara uçaktan alınmış Avustralya şarabı.
Roberto ve Filip üniversitede öğrenciymişler. Filip tıp okuyormuş, 4. sınıftaymış, kardiyolog olmak istiyormuş. Tıp Fakültesi harcırahı yıllık yaklaşık 1000 frank kadarmış. Yurtta kalıyor, para kazanmak için de okulun sağladığı olanaktan yararlanarak hastanede, görevi olan nöbetlerin dışında ekstra nöbet tutuyormuş. Devlet için çalışan doktorların maaşları 10 000 Frank civarındaymış. (1 Frank yaklaşık 1,1 YTL)

Roberto ise ekonomideymiş, bitirince deneyim kazanmak için Amerika’ya gitmek istiyormuş .
Neden İsviçre’nin Avrupa birliğine girmediğini ve Türkiye’nin üyeliğine nasıl baktığını sordum.

İşsizlik artar , refahları düşer diye korkuyorlarmış, Türkiye ise girmeden önce kürt sorununu çözmeliymiş. Barlara giriş 6-7 frank, bira da ayrıca bir o kadar olduğundan sırt çantalarına doldurdukları biraları sokakta içiyorlarmış. Markette bira 1,5 Frank kadarmış.
Trende bilet kontrol sıklığını sordum, Cumartesi geceleri daha sıkı oluyormuş, cezası kişi başı 80 Frankmış.








Çocuklar çok efendi ve tatlıydılar. Vedalaşıp ayrıldıktan sonra çok üşüdük, 12 de havaalanına döndük. Yine kontrol olmadı, boşa gitti biletler. Havaalanında, daha önce havaalanlarında uyuma deneyimlerinin anlatıldığı siteden geceleri daha sakin ve koltuklarının daha rahat olduğunu okuduğum B terminalini bulduk ama tarif edilen yeri bulamadık, çok da uğraşmadık. Koltuklar çok rahatsız gözüküyordu. Kapanmış olan Starbucks’ta uyuklayanlar arasında boş iki koltuk bulduk ama rahatsızdı, aydınlıktı ve müzik çalıyordu.

Dolaşırken Asia restoranının arkasında karanlık bir köşede Friends kafesini buldum. Tabureler yatak olacak şekilde dizilmişti. Yanına kendim için bir sıra da sandalye dizdim, oldu şahane iki yatak.

Tam uykunun en tatlı yerinde sabah 4 ‘te kafenin çalışanları geldi, onlar söylemeden biz kalktık, banklarda yatan Japonların yanına geçtik.

Saat 6 da kalktım, tuvalette su ısıttım, kahve yaptım.

Dışarı çıktım: Zürih sisler altında.

Annemin börekleriyle kahvaltı ettik. Pasaportlarımızı damgalatıp kontrolden geçtikten sonra dutyfree den içki alabilirmişiz ama ben yine almadım ,çünkü dönüşe kadar bitiremezsek Tanzanya'da uçağa yine almayacaklardı.
Her yerde uçağa neleri bindirmenin yasak olduğunu gösteren istasyonlar dışında görevliler tek tek herkesi yakalayıp anlatmaya çalışıyorlar ve fermuarlı torba dağıtıyorlardı.








Biz de burun spreyimizi torbaya koyduk, sağlam görünen torbalardan da seyahatte lazım olur diye epeyce aldık.
Uçak bu sefer dünkü gibi 321 değil 33o’du ve oldukça konforluydu. İsviçre Alpleri görkemliydi.

Her koltukta ekran, 5 yeni film, belgeseller, oyunlar, müzik vs. vardı. Biraz Karayip Korsanlarını izledim, komik bir filmmiş.

Epeyce de kim beşyüz milyar ister oynadık, 64 bin pounda kadar gelmiştim ki, Neşe şaşırttı, bir süre sonra aynı sorular tekrar sorulmaya başlayınca sıkıcı oldu, bıraktım.

İkramlar kaliteli hostesler güleryüzlüydü. Soya soslu tavuk patatesin yanı sıra dünkü kapalı pizza ve dondurma da vardı.









İnişten önce de İsviçre çikolatası ikram ettiler. Yol 10,5 saat sürdü, 45 dakika da Nairobi’de(Kenya) bekledik. Nairobi havaalanının duvarında kocaman 'Every baggage you handle lifts Kenya higher’ (taşıdığınız her bagaj Kenya’ı yükseltir) yazıyordu.Yolcuların çoğu safariye giden beyazlardı. Uçaktaki pek az siyahın hemen tamamı Tanzanya’ya geldi.
Dar es selam’da Türkiye’de merak ettiğimiz ‘Kapıdan vize alınabiliyor mu?’ sorusunun yanıtını aldık. Duvara asılan vizesiz içeri alınmayacak ülkeler listesinde Türkiye de vardı. Bize mutlaka vize almamızı söyleyen Faruk Budak’a dua ettik. (vize 70 euro). Çantamız banttan çıktı, sevindik. Business klasta gelen çok yaşlı bir teyzeye hostesinden gümrükçüsüne herkes büyük ilgi gösterdi, sordum adı Bi Kidude imiş, Tanzanya’nın Müzeyyen Senar’ı denebilirmiş. 100 yaşına yakın olmasına karşın hala şarkı söyleyip dans edebiliyormuş.











Havalanından çıkışta gerçekten ‘bu ne sıcak!’ dedik. Taksiciler fazla ısrarcı olmadı, para bozdurduk(1 USD=13000 Tanzanya şilini). 20 dolar isteyen taksiyle 10000 şiline anlaştık, bütün taksiler beyaz Toyota (Corolla ve bilmediğimiz büyük lüks modeller) ,trafik soldan.







Faruk Budak’ın tavsiye ettiği Jambo İnn’e gittik. Jambo, hemen öğrenildiği üzere swahili dilinde merhaba demek. Karşılaştığın 5 kişiden 4’ü Jambo diyerek geçiyor yanından. Oda fiyatı klimalı 25 000 klimasız 20 000 miş. Biz zaten henüz soğuk algınlığımızı atamadığımızdan klimasızı aldık.








Odada her yatağın üzerinden cibinlikler sallanıyor. Tanzanya’da epidemik olmasa da sıtma ve sarı humma görülüyormuş. Biz de yola çıkmadan Pasaport’taki liman sağlık işlerlinde sarı humma için aşı olduk ve 10 yıl geçerli aşı kartımızı aldık. Salgın olmadığı için kapıda aşı kartı falan sormadılar. Ayrıca yanıma sıtmaya karşı koruyucu ilaçlar almıştım ama sıtma taşıyan anofel adlı kocaman sivrisineği de hiç görmediğimden kullanmadık.
Odaya girer girmez musluğu açıp suyu inceledim: Gerçekten de güney yarımkürede olduğumuzdan su deliğe saat istikametinde dönerek gidiyor. İlk defa güney yarım küreye geçtiğimizden bunun çok muhabbeti olmuştu Türkiye'deyken. Hatta eski bir denizci olan Altuğ'un söylediğine göre tam ekvatorun üstündeyken su deliğe dönmeden gidiyormuş . Bir duş alıp çıktık, katların girişinde ve dış kapıda özel güvenlik görevlileri bekliyor.










Resepsiyoncu Miki otelin etrafındaki sokakların pek tekin olmadığını söyledi, zaten biz de kapıdan çıkıp karanlık sokakları görünce tahmin etmiştik. Otelin internet kafesinden vardığımızı bildirdik (1000/ saat) .Annemin böreklerinden Miki ve kattaki güvenlik görevlisine de verdim, çok sevindiler. Miki de bana üçlü priz adaptörü verdi. Prizler üç delikli üsttekine kalem sokunca fişi sokacağın delikler açılan cinsten, ama ben nemelazım bilmediğimiz memleket deyip deliğe bir şey sokmadan resepsiyona sordum. Odanın camları açık, tavan vantilatörü çalıştığı halde buram buram terliyorum. Dışardan sürekli çalışan klimaların gürültüsü geliyor.









Cibinlikteki ufacık delikler bile müşteriler tarafından o kadar tamir edilmiş ki ilk gece tedirgin oldum.
Sabah otelde kahvaltı ederken yağmur başladı.










Arka masadaki Avustralyalı kıza hep yağıyor mu dedim, günde 1-2 yağıyormuş, iyi oluyormuş, hava temzileniyormuş. Kızın rehber kitabını incelemek için aldım, baktım fena değil izin isteyip iki sokakötedeki fotokopicide Zanzibar bölümünün fotokopisini çektirdim. (20 x 25=500 şilin)










Yağmur kesilince limana doğru yürüdük, yollar perişan, çamur içinde , elektrik kesintisi olduğundan her yerde jeneratör gürültüsü, yoksul bir ülke…







Limanda tüm teknelerin saatlerini ve ücretlerini gösteren bir fotokopi den resepsiyoncu Miki’nin tavsiye ettiği Sea horse teknesini seçtik. Kişi başı 25 dolar, liman vergisi dahil. 10 dolardan aşağı da gidebileceğimizi tekneye binince anladık, ama bileti alırken hiç pazarlık edesim, araştırasım yoktu.







Necmi Toraman’ın da çok fakirler abi gazıyla pazarlık etmeden alıverdik. Bilet satan çocuk Türküz deyince önce İstanbul, sonra Hasan Sas dedi. Odaya dönüp çantaları aldık, feribot saatinden 1 saat önce iskeleye geldik.

Oldukça suratsız memurlar çantalarımızı açtırıp aradılar, daha sonra feribota 20 metre uzakta sundurmanın altında kalabalık bir grupla birlikte sırtımızda çantalar epey bekledik.

Tepelerinde koliler, marul çuvalları taşıyan hamallar da o sıkışıklıkta aramızdan bizi itip kakarak geçtiler. Bizimle bekleyenler arasında albino bir zenci de vardı. En sonunda kapıları açtılar, ancak o anda yağmur çiselemeye başladı. Hemen ardından öyle bir sağanak indirdi ki feribota varana kadar duşun altına giyinik girmiş gibi olduk.

Bir de bilet kontrolü için tek sırada bekletilince kuru hiçbir yerimiz kalmadı. Aslında tamamen ıslandıktan sonra zevkli bir olay, sıkıntı kuru bir yerin varken o noktayı kuru bırakabilir miyim diye yaşanıyor, yoksa sıcak havada serinletici bir duştan farksız.

Feribotta salonlar klimalı olduğundan arka güverteye çıktık, iki koltuğu kurulayıp üstümüzü değiştirdik, hasar tespiti yaptık.
Çantalara ödediğimiz paralara güvenip su almaz sanıyordum, ama Adidas marka ufak sırt çantasının iç cebinde, iç içe üç naylon katmanın içindeki yedek hafıza kartının ıslandığını ancak ertesi gün fark ettim.

Yanımızda oturan John’la sohbet ettik. Adada doğu plajında bir otelde resepsiyonist olarak çalışıyormuş. Adını önce turistik adı sandım ama gerçek adıymış, Protestanmış. Ayrıca Katolikler ve Lutheryenler de varmış, ama gittiğimiz Zanzibar’ın büyük çoğunluğu Müslümanmış.

John kuzeyde Klimanjaro dağının oradan Arusha’danmış. Nasıl herkesin İngilizce bildiğini sordum, okulda öğreniyorlarmış, ama esasen ingiliz kolonyal yönetiminin etkisiymiş. Kenyalılar’ın bir kısmı ve Ugandalılar swahili dilini iyice unutmuşlar aralarında İngilizce konuşuyorlarmış.

John’dan öğrendiğime göre bu Swahilice Arapça gibi bir dil, hemen tüm doğu kıyısı lehçeleri farklı olsa da aynı dili konuşuyorlar. Ancak esas olan swahilice konuşmak değil bağlı bulunduğun kabile (aşiret) imiş. Aynı kabilenin çeşitli ülkelerde üyeleri olabiliyormuş. Tanzanya’yı 40 yıldır aynı tek parti yönetiyormuş. Başbakan değişse(ölse) de parti hep aynıymış. Başbakan yardımcısı da hep Zanzibar’lı oluyormuş. Son yıllarda başka partiler de kurulmuş ama henüz seçim olmamış. Nitekim duvarlarda parti afişleri görmüştük. Otelden ayda 70 dolar kazanıyormuş. Doktorlar 400 dolar alıyormuş.







Feribotta hemen hemen hiç yabancı yoktu, yerlilerde de pek turist havası izlenmiyordu. John’a niye bu kadar insanın adaya gittiğini sordum. Zanzibar deniz ticaretinde önemli bir noktaymış. Dubai gibi arap kentlerinden çıkan gemiler Zanzibara’a uğrarlarmış. Her türlü ikinci el eşya, elektronikten tekstile adada çok ucuzmuş, insanlar da bavul ticareti için gidiyorlarmış.

Feribota 11 500 şilin vermiş. ( Biz kişi başı 32 000 vermiştik) . Dehşet verici fark sonradan anladığıma göre iki nedenden kaynaklanmış. Birincisi bizim biletler 1. sınıfmış, yani yerimiz klimalı salondaymış, açık güverte ise 3. sınıf oluyormuş. İkincisiyse yerlilere bilet daha ucuza satılıyormuş.Binerken biletleri incelemediler , zaten inceleseler de yağmurda hamur gibi olduğundan bir şey okunmuyordu. Yani bir yerliye 3. sınıf bilet aldırsak da olurmuş.
Yolda Necmi’nin bahsettiği diğer ucuz feribot Azize’yi solladık, gerçekten de yüzen hurda gibi bir şeydi, kesif siyah duman çıkarıyor ve bizden bile yavaş gidiyordu.









Yolculuk 3,5 saat sürdü,vardığımızda iyice kurumuştuk. İskelenin çıkışındaki büroda form doldurup pasaportlarımıza Zanzibar damgası vurdurduk, Zanzibar'a girdik!

HAFTAYA BURADA:




ZANZİBAR ...









...VE GÜNDÜZ GÖZÜYLE ZÜRİH